UX Designer worden, waar begin je?

Je wilt je specialiseren in UX Design, maar waar begin je? UX design is een breed vakgebied dat uit verschillende expertises bestaat. Je kunt ervoor kiezen om je te specialiseren, maar je kunt ook allrounder worden. Binnen UX design zijn meerdere beroepen te onderscheiden. We vertellen je er alles over.

Liever als whitepaper in pdf ontvangen? Dat kan!

Whitepaper downloaden

De beroepen binnen UX design

UX researchers en strategen

Je hebt mensen die zich voornamelijk bezighouden met het begintraject: onderzoek doen en de strategie bepalen. Dat zijn UX researchers en UX strategen.

Interaction designers

Interaction designers geven de input van researchers en strategen een plek in het design: ze bepalen het wat en waar in een website of app. Ze schetsen pagina's in wireframes, maar maken nog geen ontwerp. Dat doen de visual designers.

Visual designers

Ben je niet zo'n onderzoeker en ligt je hart bij grafisch ontwerp? Dan houd jij je bezig met het visual design van het traject.

Waar wil je werken?

Het is ook belangrijk om je af te vragen voor wat voor een bedrijf je graag wilt werken. Als je bij een grote organisatie aan de slag gaat, is het slim om je te specialiseren in een klein onderdeel van UX design. Bij kleinere bedrijven word je sneller ingezet voor het gehele plaatje. Er wordt in die situatie vaak meer van je gevraagd.

Wat is UX design en wat moet je kunnen?

UX designers proberen altijd een optimale gebruikersbeleving te ontwerpen, die exact voldoet aan de wensen en behoeften van de klant. Denk aan een soepele klantreis zonder hindernissen. Om dat voor elkaar te krijgen, zorgen ze dat het design samensmelt met alle diensten en producten die het bedrijf aanbiedt.

UX design begint bij onderzoek

Zonder onderzoek ben je in UX design nergens! UX designers kruipen in de huid van gebruikers door met verschillende methoden de juiste vragen te stellen. De data die dit oplevert, analyseren ze en gebruiken ze om een uitgekiende UX strategie te ontwikkelen. Onderzoek is dus de basis van een effectief UX design.

Niet alleen voor websites en apps

UX design is niet alleen toepasbaar op websites en apps, maar op álle producten die een gebruiker hebben – mens of dier. Maar in de loop der tijd is UX design wel steeds meer in het verlengde gekomen van UI design: het ontwerp van user interfaces voor websites en apps. Toch kun je het werkproces van UX nog steeds breed inzetten: of je nu een festival ontwerpt of de check-in op een vliegveld. In deze whitepaper kijken we vooral naar websites en apps. Ben je geïnteresseerd in het bredere gebied? Verdiep je dan eens in Design Thinking.

Het UX design proces

Of je nu een website of app ontwerpt, het proces dat je doorloopt is grotendeels hetzelfde. Al heb je voor het ontwerp van een webshop wel andere kennis nodig dan voor een app die gebruikers inzicht moet geven – bijvoorbeeld in het energiegebruik van een pand.

Het doel van een webshop is conversie: je wilt dat passieve bezoekers actieve klanten worden doordat ze een product aanschaffen. Een effectief UX design 'duwt' die bezoekers de juiste richting in. Hiervoor kun je verschillende beïnvloedingstechnieken voor inzetten.

Zulke technieken zijn er bijvoorbeeld op gericht om mensen te helpen bij hun keuze – denk aan het tonen van reviews. Soms worden beïnvloedingstechnieken verkeerd gebruikt. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer je mensen al bij hun eerste bezoek korting geeft. Je lokt ze dan uit om snel een keuze te maken, zonder dat ze even rustig hebben kunnen nadenken. Onthoud dat UX design altijd tot doel heeft om fans voor de lange termijn te maken. De behoeftes van gebruikers staan áltijd centraal.

Bij een app die bijvoorbeeld energieverbruik meet, zijn zulke beïnvloedingstechnieken minder van belang – tenzij de app gebruikers tot actie moet aanzetten. Is de app vooral bedoeld om gebruikers inzicht te bieden? Dan is usability erg belangrijk: de app moet gebruikersvriendelijk zijn, makkelijk aan te leren en efficiënt in gebruik.

Wat doet een UX designer?

Een UX designer moet dus best wat kunnen. Onder andere:

Data onderzoeken en analyseren
Interviews afnemen en gebruikerstesten uitvoeren
Mensen observeren en hieruit conclusies trekken
Digitale gereedschappen beheersen, zoals designtools, wireframing, prototyping, cardsorting en researchtools
Op verschillende manieren inspiratie opdoen
Een planning maken
Werk pitchen
Werk toetsen met verschillende testmethodes
Schermen schetsen en klikmodellen maken (wireframing en prototyping)
Over brede vakkennis beschikken, bijvoorbeeld over beïnvloedingstechnieken

Inlevingsvermogen

Maar de allerbelangrijkste skill voor een UX designer is inlevingsvermogen. Hoe zouden klanten het ontwerp ervaren, wat zijn hun behoeftes en waar liggen hun bezwaren? Daarvoor kijkt een UX designer onder andere naar het gedrag van gebruikers, en naar de verschillende typen mensen die de site of app bezoeken.

De skills van een UX designer

Je kunt je specialiseren in UX design, interaction design of visual design. Maar je kunt ook allrounder worden. Dan moet je de volgende skills onder de knie hebben:

UX design strategie
UX research
Usability en usability testing
Interaction design
Visual design
Tools beheersen, bijvoorbeeld Figma, Axure RP en Sketch
Conversieoptimalisatie
Persuasive design
UX copywriting

UX design strategie

Voordat je ook maar iets ontwerpt, moet je in grote lijnen weten wat de doelen, doelgroepen, probleemstellingen en randvoorwaarden voor het design zijn. Vaak krijg je deze informatie in een briefing van je opdrachtgever. Vervolgens doe je uitgebreid onderzoek: hoe zien de verschillende doelgroepen er precies uit? Hoe denken ze, waar hebben ze behoefte aan, wat vinden ze vervelend? De data die je met je onderzoek ophaalt, analyseer je en verwerk je in een UX strategie.

UX research

Het onderzoek voor een UX strategie kun je op verschillende manieren doen. Belangrijk is dat je de juiste onderzoeksvragen formuleert en vooraf een script schrijft. De resultaten uit je onderzoek analyseer je, om je keuzes verderop in het proces goed te kunnen onderbouwen.

Usability testing

Als UX designer moet je alles wat je maakt, altijd testen. Daar zijn verschillende manieren voor, maar een test met echte gebruikers levert de meest waardevolle informatie op. Usability testing gebeurt zowel in een fysiek UX lab als via remote tools zoals Maze, Lookback of UserTesting.com, waarmee je gebruikerstests op afstand kunt opzetten en analyseren. Handig dus als je weet hoe je een zinvolle gebruikerstest van begin tot eind uitvoert, in welke setting dan ook.

Interaction design

Wanneer je een interaction design maakt, gebruik je de UX strategie om schermen te schetsen. Je bepaalt welke informatie waar moet staan, en hoe je bezoekers kunt sturen zodat ze zo vlot mogelijk bij de juiste content uitkomen. Deze schetsen heten wireframes. Ze zijn nog niet in een bepaalde stijl gegoten, maar nog zwart-wit en puur bedoeld om de opbouw en indeling van de pagina's weer te geven.

Uiteindelijk maak je de wireframes ook klikbaar, zodat je al een gevoel krijgt bij de werkzaamheid van de app of site. Een klikbare wireframe noem je een prototype. Deze laat je aan je opdrachtgever zien, zodat die al in een vroeg stadium weet hoe de website of app er ongeveer uit komt te zien en nog feedback kan geven. Het prototype kan ook al bij gebruikers worden getest.

Visual design

Is het prototype af, getest en goedgekeurd, dan kun je de schermen visueel opmaken. Vaak doet een visual designer of grafisch ontwerper dit, maar als allrounder moet je deze skill eigenlijk ook beheersen. Je voert niet alleen de huisstijl door, maar kijkt ook hoe je de klantreis kunt verbeteren door de designprincipes toe te passen: eenheid, hiërarchie, balans, contrast, proportie en ritme.

Verschillende tools

Schermen, wireframes en klikmodellen ontwerp je in software. De afgelopen jaren heeft de toolmarkt een flinke verschuiving doorgemaakt: Figma is uitgegroeid tot de absolute standaard in de sector. Andere tools als Sketch en Axure RP hebben elk hun eigen niche behouden. Het is belangrijk dat je minstens een van deze tools beheerst. Hoe meer je er kent, hoe flexibeler je inzetbaar bent.

Figma

Figma is op dit moment de meest gebruikte UX- en UI-ontwerptool ter wereld. Het werkt volledig in de browser en is daardoor razendsnel samen te gebruiken met teamleden, reviewers en developers — op zowel Mac als Windows. In Figma maak je wireframes, visual designs én klikbare prototypes in één omgeving. Met de ingebouwde AI-functies kun je tegenwoordig ook automatisch varianten genereren, content samenvatten en designsuggesties ophalen. Voor teams is Figma de go-to keuze, mede omdat developers direct CSS-waarden en code-snippets uit je ontwerpen kunnen kopiëren.

Sketch

Sketch was jarenlang de standaard in de Nederlandse UX-industrie en wordt door een trouwe groep designers nog altijd gebruikt met name in Mac-omgevingen. Het programma is sterk in UI-design en beschikt over een uitgebreid plugin-ecosysteem. Houd er wel rekening mee dat Sketch alleen op Apple-computers werkt en dat de samenwerking met andere tools iets meer handwerk vraagt dan bij Figma.

Verder in prototyping met Axure RP

Met Figma en Sketch kun je eenvoudige tot geavanceerde klikmodellen maken, maar wil je nog verder gaan met prototyping? Dan is Axure RP een krachtige keuze. Hiermee maak je zelfs werkende formulieren, compleet met verplichte velden, conditionele logica en dynamische content. Het is geen designprogramma in de traditionele zin, maar echt gericht op complexe wireframes en interactieve prototypes. Voor de geavanceerde functies is enige technische kennis handig.

Adobe XD

Adobe XD en Figma hebben het voordeel dat ze ook op Windows werken. Adobe XD is een nieuwe toevoeging aan de Adobe-familie, en draait helemaal om user experience en user interfaces. Je kunt er handig wireframes in maken, die je vervolgens makkelijk omzet naar een visual design. Uiteindelijk maak je een klikbaar prototype van je website of app. Allemaal in één programma.

UX design en AI

AI heeft zijn intrede gedaan in het werkproces van UX designers en dat merk je in elke fase. Tools zoals Figma Make helpen je om op basis van een tekstprompt razendsnel interactieve prototypes en wireframes te genereren. Google Stitch (voorheen Galileo AI, overgenomen door Google in 2025) en Magic Patterns zijn andere opties voor het snel genereren van UI-concepten vanuit een omschrijving. Tegelijkertijd worden researchtools steeds slimmer: Dovetail AI helpt bij het analyseren van gebruikerstestresultaten, het samenvatten van interviews en het signaleren van patronen in gedragsdata. Als UX designer is het belangrijk dat je begrijpt wat AI wel en niet kan in jouw proces, zodat je het inzet als versneller, niet als vervanger van gebruikersonderzoek.

Usability

Om een sterke UX strategie te schrijven of een wireframe of visual design te maken, moet je usability-kennis hebben. Zo moet je rekening houden met verschillende richtlijnen, zoals toegankelijkheid, formulieren, navigaties, calls to action en meer.

Conversieoptimalisatie en persuasive design

Een website of app hoeft niet altijd helemaal vanaf nul ontworpen te worden. Soms is er alleen een optimalisatieslag nodig. Zelfs als een website of app perfect werkt, gebruiksvriendelijk is en qua usability helemaal op orde is, kan het zijn dat bezoekers toch naar de website van de concurrent gaan. In dat geval zijn ze er toch niet van overtuigd om voor jouw site te kiezen. Daar komt een stukje psychologie bij kijken. Met conversieoptimalisatie en persuasive design verbeter je het design van een website of app aan de hand van die psychologie.

UX copywriting

Een website of app bestaat nooit alleen uit visuele elementen: er staat ook tekst op. Voor een UX designer is het belangrijk dat je al in je wireframes en het visual design goede teksten gebruikt. Zo kun je je app of website al in een vroeg stadium volwaardig testen. Je kunt ervoor kiezen om met een UX copywriter samen te werken, maar je kunt ook zelf de kneepjes van het vak leren. Een UX copywriter schrijft korte stukjes tekst – soms maar een paar woorden – die het design verduidelijken, bezoekers overtuigen en aansluiten bij de merkbeleving van een bedrijf. De meeste website- en appbezoekers lezen niet, maar scannen. Belangrijk dus dat de UX copy op orde is.

Samenvatting

Dus jij wilt je specialiseren in UX design. Waar begin je?

Begin bij jezelf

Stel jezelf eerst de vraag welke onderdelen van UX design je het meest aanspreken. Wil je je specialiseren, of word je allrounder? Ga je aan de slag met onderzoek en strategie, of vind je het visuele aspect interessanter? Je kunt je ook alvast afvragen bij wat voor bedrijf je zou willen werken. Is dat een grote organisatie, dan kun je je beter specialiseren. Heb je een kleiner bedrijf op het oog? Dan is het handig om van alles wat te weten.

Kennis opdoen

Wanneer je weet welke kant je op wilt, is het belangrijk om de juiste skills aan te leren. Zo wil je je keuzes goed kunnen onderbouwen en pitchen bij je werk- of opdrachtgever. Daarvoor is het belangrijk dat je je echt in het vak verdiept. Je kunt zelf aan de slag door online informatie op te zoeken, maar er zijn ook veel goede trainingen en opleidingen die je op weg kunnen helpen.

Leren door te doen

Maar het belangrijkste is: ga aan de slag! Heb je genoeg basiskennis? Start dan bijvoorbeeld met kleine projectjes voor vrienden of familie. Zo bouw je een portfolio op en leer je door te doen.

Over Competence Factory

Competence Factory is een opleidingsinstituut in Utrecht. Al meer dan 35 jaar bereiden we professionals voor op hun future jobs. In 1990 waren we de eerste met internettrainingen en nieuwe media-opleidingen. Nu zijn we nog steeds trendsetter met opleidingen in design thinking, online marketing, webdesign en UX. Hiermee werkt Competence Factory aan de skills die er morgen van professionals worden gevraagd.

Bekijk alle UX design trainingen en opleidingen op de website of neem contact met ons op voor gratis opleidingsadvies.