Organisaties blijven eindeloos sleutelen aan hun strategie. Nieuwe plannen, nieuwe programma’s, nieuwe dashboards. Maar als je goed kijkt, zie je iets pijnlijk duidelijk: het zijn nooit de strategieën die falen; het is het gedrag dat er niet bij past.

En laten we eerlijk zijn. Teams bewegen niet omdat jij zegt dat ze moeten bewegen. Ze bewegen pas als ze zien dat jij beweegt, of juist bewust niets doet. 

We weten dit al tientallen jaren. Maar we doen het niet. We herhalen patronen die niet werken

Mensen bewegen niet op woorden

Woorden mogen dan mooi klinken, maar in systemen tellen ze vrijwel niet mee. Wat telt, is voorleven. Wat je laat zien als leider. Wat je doet als het spannend wordt.

Net als in een gezin. Kinderen luisteren niet naar instructies, maar naar het gedrag dat elke dag zichtbaar is.
Zeg als ouder dat je rust wilt, maar leef stress voor; het kind neemt de stress over.

Organisaties werken hetzelfde.
Je kunt teams vragen om eigenaarschap, maar als jij als leider steeds de puinhoop opruimt, dan leert niemand eigenaar te worden over zijn eigen werkzaamheden.
Je kunt roepen over veiligheid, maar als jij spanning uit de weg gaat, voelt niemand zich veilig.

Gedrag wint altijd.
Woorden verliezen altijd.

Wat ik als trainer zie van binnenuit: leiders ontwijken het echte werk

Dit stuk is misschien confronterend, maar het moet gezegd worden. Leiders besteden de echte gesprekken massaal uit. Het gesprek over gedrag, het gesprek over frustratie, het conflict dat al maanden onder de huid zit, de spanning die niemand durft benoemen.

Dat schuiven ze naar een teamcoach of trainer.
“Kun jij dit voor ons oppakken?”

Nee.
Want dat is leiderschapwerk.
En zolang jij als leider het echte gesprek niet voert, zullen teams zich blijven gedragen als kinderen die naar boven kijken, als naar hun ouders:
“Loste jij het maar op.”

Teams worden klein als leiders groot doen.
Teams blijven afhankelijk als leiders vermijden.
Teams worden onveilig als leiders niet voorleven wat ze vragen.
Maar we blijven het herhalen alsof het nieuw is.

De patronen die teams anno 2026 vastzetten

De afgelopen jaren hebben teams zich opgesloten in hun eigen kamers, hun eigen schermen, hun eigen kleine eilandjes. En daar is iets wezenlijks verloren gegaan.

Weinig aansluiting, veel eenzaamheid

Mensen zijn meer alleen dan ooit. En een eenzaam teamlid wordt geen krachtig teamlid.

Iedereen verantwoordelijk, niemand verantwoordelijk

‘We doen het samen’ betekent in veel teams: “Ik wacht wel tot iemand anders begint.”

Zolang leiders niet helder maken wie wat draagt, wordt er niets gedragen.

Emotionele onderstroom zonder leiding

Teams praten veel, maar zeggen weinig. We beschrijven het probleem, maar raken het niet. We beschrijven de pijn, maar voelen haar niet samen.

En zolang spanning niet door het systeem kan stromen, blijft een team stroperig, moe en onvolwassen.

Volwassen gedrag is zeldzaam; niet omdat mensen onwil hebben, maar omdat we nooit geleerd hebben hoe we onszelf moeten dragen

Systemisch leiderschap in 2026: tijd om volwassen te worden

Systemisch leiderschap vraagt om een leider die niet alleen kijkt naar prestaties, maar naar het geheel. De geschiedenis, de onderstromen, de rollen, de gaten, de uitgesloten stemmen, het verlangen van het team en de bestemming waar naartoe bewogen moet worden.

Wat kan je doen?

Check je plek: sta je waar je hoort te staan?

Veel leiders vullen gaten op:

• ze redden,
• ze dragen wat niet van hen is,
• ze houden hun team klein door groot te willen zijn.

Durf te vragen:

Waar neem ik iets over dat niet van mij is? Waar sta ik in de weg van volwassenheid? Waar blijf ik liever ouder dan leider?

Herinner het team waar het voor bestaat

Een team heeft een betekenis, een bedoeling.
Niet alleen voor de organisatie, maar ook voor elkaar en het grotere geheel.

Een leider die geen bestemming kan benoemen, kan geen beweging creëren.

Maak van losse individuen weer een gemeenschap

Dit wordt de grote opdracht van 2026.

Herstel de gemeenschappelijkheid.
Herstel het ritme van elkaar zien.
Herstel het vertrouwen dat we samen dragen, samen vallen en samen opstaan.

Durf te leiden met een zachte hand:
Zacht in contact.
Duidelijk in positie.
Krachtig in verantwoordelijkheid.

Een pleidooi voor leiders die het grotere geheel durven dragen

We blijven te vaak hangen in lineair denken: als we A doen, gebeurt B.
Maar organisaties zijn levende systemen waarin alles met elkaar verbonden is: gedrag, geschiedenis, emoties, rollen, spanning, loyaliteit, verlangen.

Wie beweging wil, moet kijken naar het geheel.
Naar wat zichtbaar is en wat ontbreekt.
Naar wat mensen zeggen en wat ze vermijden.
Naar de plek van ieder mens in het systeem.
Naar de bedoeling van het geheel; niet de taak van de dag.

Strategie schetst een richting.
Gedrag maakt een realiteit.
Systemisch leiderschap maakt volwassenheid mogelijk.

En daar begint echte beweging.
De leider die durft te kijken, durft te voelen en durft voor te leven.